Rebound effecten milieumaatregelen

Indirecte effecten van milieumaatregelen

In dit project  onderzochten we hoe het 'rebound effect' speelt op Vlaams niveau. Eerst hebben we het concept 'rebound effect' op een onderbouwde en gestructureerde wijze uiteengezet en voorzien van voorbeelden. Daarna illustreerden we het rebound effect op Vlaams niveau met behulp van twee cases (ťťn rond transport en ťťn rond energie).

Het begrip rebound effect laat zich het best uitleggen door middel van een voorbeeld. Stel dat het gebruik van bijkomende isolatie, bij onveranderd gedrag, leidt tot een energiebesparing van 20%. Dan spreken we van een rebound effect indien de werkelijke besparing kleiner of groter is dan deze 20%. De winst in efficiŽntie zorgt voor een besparing die tot een gedragsverandering leidt, namelijk extra consumptie.

De rebound effecten of gedragsveranderingen spelen zowel direct, via extra consumptie van energie- of milieugoederen,- als indirect via extra consumptie van andere goederen. Deze laatsten veroorzaken uiteindelijk ook extra verbruik van energie- of milieugoederen. Daarnaast zijn er ook brede economische effecten die doorwerken in de ganse economie. Deze spelen vooral bij de producenten, want die maken immers intermediaire producten voor andere producenten. Een prijsdaling voor een intermediair product vertaalt zich in tal van andere finale (of andere intermediaire) producten. Op die manier vindt de prijsdaling zijn weg in de hele economie met een verhoging van het energieverbruik en/of milieubelasting als gevolg, het rebound effect.

Een rebound effect is klassiek economisch gezien niet noodzakelijk slecht. Een efficiŽntiewinst laat de consument toe een besparing te realiseren. Deze besparing kan de consument gebruiken om extra energie en andere goederen te verwerven die hij anders niet had kunnen verwerven. Hij verhoogt zo zijn welvaart. EfficiŽntiewinsten komen op deze manier ook de economische groei ten goede. Dit betekent niet dat het rebound effect genegeerd mag worden. Bij het maken van prognoses voor het behalen van bepaalde objectieven met betrekking tot energie- of andere milieuobjectieven is het belangrijk rekening te houden met een rebound effect. Indien men geen rekening houdt met het bestaan van rebound effecten, dan kan het moeilijk worden om de vooropgestelde energie- of milieuobjectieven te behalen.

De gevalstudies van TML bevestigen dat het rebound effect ook in Vlaanderen speelt:

  • Telewerken levert een energiebesparing op voor de woonwerkverplaatsingen, maar die besparing kan volledig teniet gedaan worden door een hoger energieverbruik thuis en door bijkomende, andere verplaatsingen
  • Een efficiŽntieverbetering in de petrochemie zorgt voor MEER energieverbruik in Vlaanderen
  •  Een efficiŽntieverbetering in de dienstensector VERLAAGT het energieverbruik in Vlaanderen als geheel meer dan de loutere energiewinst in de dienstensector

rapporten

Eindrapport

periode

2013

opdrachtgever

Vlaamse overheid, Departement Leefmilieu, Natuur en Energie, Afdeling Milieu-, Natuur- en Energiebeleid

partners

Stef Proost (KU Leuven), Sandra Rousseau (KU Leuven en HUB)

medewerkers

Eef Delhaye, Christophe Heyndrickx, Rodric Frederix

contact

Eef Delhaye

+32 16 74.51.22
referentie: 12.49